A

Ardmak

Kumaş, giysi vb.ni başka bir şeyin üzerine asar gibi bırakmak

Ak Ak yuyup, gök gök sermek

Beceriksizliğinden bir yandan temizlerken bir yandan kirletmek

Arabın karı boşadığı sıra

İşlerin çok yoğun olduğu vakit

Anası soğan, babası sarımsak

Soyu asaletli olmayan

Ardılmak

Birinin veya bir şeyin üzerine abanmak

Alavere

Alışveriş

An

Tarla Sınırı

1-Bulgur Pilavı
2-Tamlayan olarak "yemek"; Kabak Aşı vs.

Aba Abla
Arık Sulama suyunun bahçe aralarından akıp gittiği en çok 1 m eninde yol
Akıtmak Çiş Yapmak
Aletdirik Elektrik
Anadat Üç dişi olan ekinleri yerden topluca almaya yarayan uzun saplı alet
Aparlö Hoparlör
Arkideş Arkadaş
Aydeş Cılız
Aydın Arısı Bal arılarından daha büyük ve tüylü olan sarı-siyah renkli bir arı türü (Bombus spp.)

 

B

Buymak

Donacak kadar üşümek

Batakçı

Müsrif, saçıp savuran

Bardak

İbrik

Belirsiz

Dağınık ve düzensiz kişi

Bizim Kız

Kız Kardeş

Bizim Oğlan

Erkek Kardeş

Bağevi Bağa bahçeye yapılmış yazları kalınan ev
Banak Et suyuyla ıslatılmış pide parçaları üzerine haşlanmış et konularak servis edilen bir düğün yemeği
Bandaklamak Yemeği özensizce ve saldırır gibi yemek, didiklemek
Bappa Ayakkabı (Bappalarını gey)
Baş Göz Etmek Evlendirmek
Bayam Badem
Bazar Ekmeği Fırından alınan somun ekmek
Bellem Belirsiz Anlaşılmayan, ne için yapıldığı bilinemeyen (Neediyoosa böyük şeerleede bellem belirsiz)
Benlemek Bulunduğu yeri sahiplenmek
Berelenmek Yaralanmak, çarpma ya da ezilme sebebiyle lekelenmek (Bu almala hep berelenmiş)
Beynamaz Zayıf inançlı kimse
Birey Epeyce (Evin önü birey ıslanmış)
Biyo Olmazsa (Baktım bize yetişemecek biyo dedim biz yaveş yürüyelim)
Böcü Böcek
Buba Baba (Bubana deyveecem)
Buğdey Buğday
Buldur Burdur İli
Bunar Pınar (Gafle Bunarı)
Bursamak Beğenmemek
Buymak Çok Üşümek
Buynuz Boynuz
Büvelek Dutmak Sığır sineği de denilen büyükçe bir sinek tarafından sokulmak (Büvelek dutmuş gibi nedeyi galgıyıp duruyon)

 

C

Cıbır

Beden, mal veya giyim bakımından zayıf

Carcur Şarjör
Cavır Gavur (Cavırın gızı, pek bağırdı)
Cılbak Çıplak
Combalak Gılmak Takla atmak

 

Ç

Çentmek

Çirpi, odun, ot vs. kesici alet yardımıyla kırmak

Çarpalanmak

Kabın içersindeki sıvının hareketle dalgalanması

Çavgın

Yağmurun güney tarafından meyilli yağması

Çalgı

Müzik Aleti

Çeç

Saplı buğday yığını

Çeki

Kare Tülbent

Çığır

Patika Yol

Çilpi

Çirpi

Çened Kalça
Çıtılgı İnce dallardan oluşan yakacak
Çıtlık Çitlembik
Çinnemek Çiğnemek
Çor Çocuk Çoluk çocuk birlikte
Çotu Ceviz silkmeye yarayan 5-6 metre boyunda kuru dal

 

D

Domuzun öğlen kaldığı yeri bilmek

Her olan bitenden haberi olmak

Düğünde eyreti tanımak

Birine emaneten verdiği eşyayı duyurmak

Dalaz

Kuru ve etkili rüzgar

Dandin

Şımarık

Dayak

Dayanak, destek

Denk

Yatak, yorgan vs. eşyanın taşımaya hazır şekilde paketlenmiş hali

Dernek

Çarşamba

Dizlik

Uzun paçalı içlik

Dabanından Kalk Öl, geber (Bir ilenme sözü)
Dahırna Tarhana
Daşı Eğır Memleket Çalışıp para kazanırken büyük güçlüklere göğüs gerilmesi gereken yer/memleket  (Uluborlu daşı ağır memleket)
Deben Düben İdare ediyoruz anlamında bir söz (Nettin(g) eyimin(g)/ ee needen(g) deben düben gari)
Dene Tane (Beş dene alma verisen barışırız)
Dekleştirmek Vurmak (Ağzına iki dene dekleştiremedin mi?)
Deyin Sincap
Diktreş Olmak Bir konuda zorluk çıkarmak, yardımcı olmamak
Dilberim Güzelim (Dilberim gömleği yırtmış)
Domuşmak Küsmek (Nedeyi domuşup durun ge şura)

 

E

Eme seme yaramamak

(em: ilaç; sem: zehir) hiç bir işe yaramamak. Eskiyi yok gibi, yeniyi ...ok gibi kullanmak

Eyyatlı

(iyi altı) Üstün körü, baştan savma

Ellik

Eldiven

Engin

Nezle

Esi

Ucu yanmış odun

Eten

Meyvenin yenilen kısmı

Evinsiz

Lüzumsuz konuşan, ham

Eyin

Sırt ("karnı tok eyni bütün" deyiminde geçer)

Edıraf Etraf
Eleee Oldu mu ya anlamında şaşrıma, gücenme bildiren bir söz (Eleee bütün yumurtaları gırmışsınız!)
Eley Ah, eyvah anlamında üzüntü anında söylenen bir ünlem (Eley döküyodum az daha yere sütü)
Ellaam Herhalde, zannedersem
Eğsireni Hamur kazımaya yarıyan düz ağızlı demir mutfak gereci
Elyesir Olmak Yabancılara muhtaç olmak
Ensene Çık Oturduğun yerde geriye doğru yer değiştir
Ergen Kızılcık
Erişmek Cin Çarpmak
Eşik Elma gibi meyveler yenildikten sonra geriye kalan merkezi bölüm
Evreyiç Saç üzerinde pişirirken yufkayı kaldırmaya yarayan tahta ucu genişçe araç
Evveelde Meğer, demek ki anlamında bir söz (Bizim çocukla kavga etmiş onların çocuğu, evveelde bize gelip gitmiyorlar)
Ezen Ezan (ezen okundu mu?)

 

F

Fita (Futa)

Peştemal

Fasille Fasulye
Fışna Vişne
Filcan Fincan
Florans Florasan Lamba

 

G

Gelin olmak

Meyve sebzenin mevsimi geçmek üzere iken az bulunur olması

Güneşin inmesi

Batması

Gede

Zayıf

Gedik

Bahçe sınırında giriş-çıkış için ayrılmış boşluk

Gen

Bir kaç yıldır sürülmemiş arazi

Gilavat

Asma çardağı

Gireyi

Pazar günü

Govaltan

Tam kapanmamış, birleşmemiş, hafif aralık

Göde

Şişman, etli

Götürü

İşin tamamının ihalesi

Göynek

Fanila

Gülecen

Çile halinde ipin sarılıp yumak yapılması için kullanılan sabit mile 

Gabi Bön, Ahmak kişi
Gak Elma gibi meyvelerin dilimlenip güneşte kurutulmuş hali
Galgımak Hoplayıp zıplamak, rahat durmamak (Galgıyıp durman, şinci gelirin yanınıza)
Galp Tembel Kişi
Gapçık Ağızlı Hoşa gitmeyen, can sıkan şeyler söyleyen kişileri anarken söylenir.
Gara Gapısı Çekilsin Bir ilenme sözü, ölsün
Garın Bulgur, ciğer doldurulup dikildikten sonra haşlanıp yenilen işkembe yemeği (garın aşı)
Garpışmak Güreşmek
Garpız Karpuz
Gatıran Katran
Gavgetmek Kavga etmek
Gayınna Kayınvalide
Gaynata Kayınpeder
Gayi Gari, Artık
Gayrak Yassı (Gayrak Taş)
Gelibam Yenge
Gevmek Ağızda Çiğnemek
Gımıcık Azıcık (Ge bi gımıcık ucundan dattıren)
Gırsamak Bir şeyi canının çok çekmesi
Gıynaşık Hafif aralık bırakılmış (Gapıyı gıynaşık go)
Gıvreyve Gari Biraz daha hızlı hareket et ya da daha çok çalış anlamında bir söz
Goley Kolay
Gonak Özellikle bebeklerin başında olan kepeklenmeye verilen isim.
Gonşu Komşu
Goruk Olgunlaşmamış ekşi üzüm, koruk. Bundan yapılan soğuk içilen bir içecek.
Gostak Gostak Çalımlı, gururlu, gösterişli (Gostak gostak bek bi yörüyyo gaari)
Govaltak Tam kapanmamış, birleşmemiş, hafif aralık (Ben hep govaltak diye duydum bu kelimeyi)
Gölle Çerez gibi ikram edilen haşlanmış buğday
Gucuk Kucak (Ge bi gucuk edelim)
Gurg Tavuğun Kuluçkaya yatması
Guymak Koymak, sokmak (Gömleğini içine guy) (Daşı ora guyduge / Taşı oraya koyup gel)
Guyruğu Sulu Uluborlu Böreği
Güleş Güreş (Güleş yerine gitcen mi?)

 

H

Hal halin

Kolay kolay

Hastalığı kaşıklığın gözünde

Sık sık ve kolayca hastalanan

Haşır neşir keşir aşı

Pek karışık malzemeden yapılmış yemek

Helle melle

Pişirilen şeyin macun kıvamını alması

Hükümallah

Taziye

Harar

Büyük kıl çuval

Harım

Evin yakınındaki küçük sebzelik

Haşa

Geniş ve büyük çuval (Kıl harici malzemeden yapılmış)

Hatil

Hayvana yem vermek veya üzüm çiğnemek için yapılmış büyük tahta tekne

Helik

İnşaatta iri taşların arasına doldurulan küçük taşlar

Hevcer

Hoşafın posa kısmı

Horavi

Yabani, insanlardan ürken

Hünük

Ilık

Habar Haber (Habar edivee bi konşulara)
Hambatlamak Cevizin dışındaki yeşil kabuğu bir cisimle ya da taşla vurarak kabuğundan ayırmak
Haşgeş Haşhaş (Haşgeşli ekmek yeecen mi?)
Hayrı Yok Zayıf, çelimsiz ya da hasta kişi için kullanılan bir sözcük
Hıltı Çıkmak Yoğun bir iş, uğraş ya da faaliyetten çok yorulmak
Hızmat Hizmet
Hinci Şimdi
Hizmeker Hizmetkar

 

I

Irlamak

Sarsmak, sallamak (Hu dalı bi ırla da cevizle dökülsün)

 

İ

İyverre

Çok zayıf, hastalıklı

İlahna Lahana
İleşber Rençber
İlistir Kevgir, süzgeç
İlmek Çarpmak değmek. (Daş yüzüne mi ildi?)
İnesara İnhisar (Uluborlu'nun Köyü)
İtme Bir Hareket

 

K

Kepek ölçmek

Yarasız, vakit öldürmek için konuşmak, oyalanmak

Kör itin öldüğü yer

Çok uzakta bir yer

Kantarı belinde

İnsan sarrafı

Kakırdak

Kuyruk yağı eritilip sızdırıldıktan sonra kalan posası

Kenis

Bir yerin tesviyesini bozan hafif yükselti

Keşik

Gündelik karşılığı gündelik

Keşir

Havuç

Kıyma

Kavurma

Kirkit

Halı dokumada kullanılan saplı demir tarak

Kupa

Çay bardağı

Katık Etmek Ekmeği bol yiyip yemeği az yemek
Kemre Yara üzerinde oluşan kabuk
Kesek Topak halinde toprak parçası
Kese Yoğurdu Süzme yoğurt
Kelik Arkasına basılarak yassıltılmış terlik haline getirilmiş eski ayakkabı
Kölge Gölge

 

M

Malamortçu

Baştan savma iş yapan

Mirav

(Farsça) Mir-i ab, su emiri; sulama suyunu takip eden görevli

Must'amel

(Arapça) Kullanılmış

Malı Maşadı Malı Mülkü
Mayış Maaş
Meresker Mirasçı
Mes Daha çok yaşlıların giydiği abdest alırken üzerine elle su sürüldüğünde ayağın yıkanmış olduğunun sayıldığı deri ayak giysisi.
Mezer Mezar
Mıh Çivi
Mobilet Küçük motosiklet, mobylette
Motur  Motorsiklet
Mustantik Savcı
Müzevir Dedikodu yapan, laf taşıyan, ispiyoncu

 

N

Nelbeke

Küçük yayvan kap

Nedeyi Neden, niçin
Neyneecen Ne yapacaksın, elden ne gelir, boşver, sana ne anlamında bir söz.

 

O

Oku

Düğün vs. davetiyesi

Ocu(t)mak

Ürkmek, ürkütmek

Okumak

Düğün vs.ye davet etmek

Ondan Keli / Keri Ondan sonra
Onmak Rahata ermek, mutlu olmak (Ne öldürü ne onduru)

 

Ö

Öğüt

Baharda görülüp yazın kaybolan pınar

Ölçek

Tahıl hacim ölçü birimi (yaklaşık 6.5 kg)

Öbbe Yanak (Dut öbbeni de bi öpüveren)

 

P

Peyniri şişeden yalar

Çok cimri

Pardı

Toprak dam yapımında üzerine toprak serilen çalı

Peşkir

El havlusu

Puştuvan

Toprak camı çevreleyen tahta perde

Palta Balta
Panga Banka
Pangnot Kağıt para
Patike Patates
Potin Ayak bileklerini örten kışlık bot

 

S

Sıtkı sıyrılmak

Birine, bir şeye olan sevgisini bağlılığını kaybetmek

Su köprüyü beldi (böldü)

İş işten geçti

Sineğin yağını hesap eder

Çok cimri

Savak

Sulama suyunu yönlendirmek için toprak, taş vb. malzemeden yapılan menfez

Sabunluk

Lif

Sıkma

Erkek gömleği

Sıtıra(sız)

(Arapça setreden) itibarsız, meymenetsiz

Siyaset

Yağışlı hava

Silecek

Banya havlusu

Söve

Kapının takıldığı doğrama, kasa

Sancak Salıncak
Sapı Silik Belirsiz, işe yaramaz kişi
Sarık Kiri Utanılacak hareketler yapan ve çevresini utandıran kişi
Sati Zaten
Senget Senirkent
Sengi Taş (Gafam sengi gibi oldu)
Seyit Koş, yetiş anlamında bir söz
Sehtiyan Deri (Sapan yapılırken, sapan taşını koymak için eski bir ayakkabıdan kesilen deri parçası)
Selbes Gevşek, serbest, özgür
Söbü Yamuk, tam daire (küre) olmayan (söbü kafalı)
Sufra Sofra (Hade şu sufrayı bi gurun gaari)

 

Ş

Şavkı Yak

Odanın ışığını aç, lambayı yak

T

Tas

Yarımlağının yarısı olan hacim ölçüsü

Tat

Kaba, zarif olmayan eşya

Taya

Kavrulmuş kıymanın bir kapta kalıplaşmış hali

Trabzan

Merdiven korkuluğu

Teziktirmek

Şevkini kırmak

Tahra Ucu dallara takıp çekmek için eğri olan 40-50 cm boyunda demir kesici alet
Tatar Ev makarnası kesilirken ortaya çıkan üçgen biçiminde parçalardan yapılan ve sarımsaklı yoğurtla servis edilen bir yemek
Teneşire Gelesice Geberip gidesice
Tingildemek Zıplayarak, hoplayarak yürümek
Tirendez Düzgün giyinişli kişi (Temiz tirendez giyinmiş)
Tomata Domates
Töbolsun Yemin ederim ki anlamında bir deyiş (Tövbeler tövbesi olsun da denir)
Tuluk Çıkartmak Tamamıyla soymak, almak, tüketmek

 

U

Usturası içinde

İçten pazarlıklı

 

Ü

Ünü üne katmak üne çoban tutmak

Bağırıp çağırarak yaygara etmek

Üğünmek

1-Toz halinde maddenin kabın altından dökülmesi
2-Yamaçtan toprak vs.nin dökülmesi

Ünlemek

Seslenmek, Çağırmak

 

v

Velespit

Bisiklet

Vili / Viri Bir şaşırma ünlemi (Vili gı netmiş burları hep ıslatmış buu)

 

Y

Yağada

Hayvani yağ bulaşığı

Yarımlağı

Ölçeğin yarısı olan hacim ölçüsü

Yu(n)mak

Yıka(n)mak

Yamız Kardeşim, dostum anlamında bir hitap
Yortu Su Yolu
Yuka Yufka
Yumrug Gada Ufak, küçük (Yumrug gadaa çocuğa vurulu mu?)
Yüzün Guyu Yüzü koyun (Yüzün guyu yatıve bi)

 

Z

Zehre

Tahıl
Zoran Zorban Zorla
Zort Zort Atmak Boş boş konuşmak, yapamayacağı şeyleri yapacakmış gibi anlatmak.